Sa limba basca (nàrada finas euskara, eskera, vascu o basque) est una limba chi no est indoeuropea allegada como in su nord de s’Ispagna (in su Paisu bascu ispagnolu e in su nord de sa Navarra) e in s’estremu sud-ovest frantzesu (Paisu bascu frantzesu) in su dipartimentu de sos Pireneos Atlànticos. In s’antichidade su domìniu linguìsticu suo arribaiat finas a s’Aquitania, sa Rioja e sos Pireneos tzentrales.
S’euskera est s’ùnica limba chi non est romantza chi sighit a bìvere in custa zona e chi paret chi aiat un’influèntzia manna intre su sistema vocàlicu de su castiglianu. In sos baranta annos pagu prus a mancu de proibitzione durante su regime franchista, e sa persecutzione e criminalitzatzione de sas pessones chi l’allegaiant, sa limba basca est istada in perìculu de s’ispèrdere. Petzi a sa fine de sos annos chimbanta e a s’incumintzu de sos annos sessanta su bascu s’incumintzat torra a s’allegare a pagu a pagu.
Cun s’arrivu de sa democratzia, sa Costitutzione ispagnola de su 1978 e s’ Istatutu de Gernika sa limba basca torrat a pigare sa co-ufitzialidade sua in su Paisu bascu ispagnolu e in su nord de sa Navarra, in ue a pagu a pagu est torrada a sa bida pùbblica.
Sa limba est nùmenada “euskera” (o “euskera batua”) ca b’at sa netzessidade de pònnere paris sos dialetos novos suta leges linguìsticas omogèneas pro fàghere possìbile s’insegnamentu de sa limba basca in sas iscolas. Sos dialetos biscaglinu e suletinu sunt sos prus diversos de su bascu unificadu ( “euskera batua”).
Sa bariedade “euskera” ( de su dialettu guipuzcoano ) est sa prus impreada finas a cunfrontu de cussa “vascuence” intre sos allegadores bascos, imprenda finas in su ditzionàriu de sa Reale Acadèmia Limba Ispagnola, XXII editzione.
Orìgine
Sa limba basca at orìgines pre-indoeuropeas e sas teorias chi narant su contrariu sunt cussideradas mancantes de unu fundamentu sòlidu. S’ùnica ecetzione a custas est cussa chi ponet a cunfrontu s’euskera cun s’aquitanu antigu faeddadu in sas regiones deretu prus a nord de sos Paisos bascos e de custu ant agatadu solu pagas iscritziones funebres.
Como b’at sa tendentzia a credere chi s’euskera est s’unica limba bia de una familia de limbas faeddadas in s’Europa otzidentale chi s’est isperdia belle de su totu cun sas invasiones barbaricas a cumintzare de su seculu XIII A.C.
Custa limba est classificada comente limba isulada, duncas una limba chi non tenet perunu ligamene cun sas ateras limbas.
Est istadu osservadu chi su bascu at pagu prus a mancu su 10% de accordos linguistìcos cun sos dialettos berberos de su nord-Africa e pagu pru a mancu su 6% cun sas limbas caucasicas settentrionales, chi at dadu assimigios cun limbas de substradu pre-afro-asiaticas e cun sas limbas caucasicas settentrionales.
Dae pagu s’est affirmande sa teoria chi narat chi su bascu est sa propagine otzidentale de s’antiga familia linguìstica dene-caucasica, chi paret chi esseret difusa in Eurasia e in nord America e podet essere finas in nord-Africa (comente su guanciu, faeddadu dae sos antigos autoctonos de sas Canarias) in s’8000 A.C.
Custu fatu est cunfirmadu in parte dae sos istudios geneticos.
Dae sa paràula “euskera” derivant totus sos nùmenes chi ant fatu connoschere sos bascos e sas terras issoro.
teresina
S’euskera est s’ùnica limba chi non est romantza chi sighit a bìvere in custa zona e chi paret chi aiat un’influèntzia manna intre su sistema vocàlicu de su castiglianu. In sos baranta annos pagu prus a mancu de proibitzione durante su regime franchista, e sa persecutzione e criminalitzatzione de sas pessones chi l’allegaiant, sa limba basca est istada in perìculu de s’ispèrdere. Petzi a sa fine de sos annos chimbanta e a s’incumintzu de sos annos sessanta su bascu s’incumintzat torra a s’allegare a pagu a pagu.
Cun s’arrivu de sa democratzia, sa Costitutzione ispagnola de su 1978 e s’ Istatutu de Gernika sa limba basca torrat a pigare sa co-ufitzialidade sua in su Paisu bascu ispagnolu e in su nord de sa Navarra, in ue a pagu a pagu est torrada a sa bida pùbblica.
Sa limba est nùmenada “euskera” (o “euskera batua”) ca b’at sa netzessidade de pònnere paris sos dialetos novos suta leges linguìsticas omogèneas pro fàghere possìbile s’insegnamentu de sa limba basca in sas iscolas. Sos dialetos biscaglinu e suletinu sunt sos prus diversos de su bascu unificadu ( “euskera batua”).
Sa bariedade “euskera” ( de su dialettu guipuzcoano ) est sa prus impreada finas a cunfrontu de cussa “vascuence” intre sos allegadores bascos, imprenda finas in su ditzionàriu de sa Reale Acadèmia Limba Ispagnola, XXII editzione.
Orìgine
Sa limba basca at orìgines pre-indoeuropeas e sas teorias chi narant su contrariu sunt cussideradas mancantes de unu fundamentu sòlidu. S’ùnica ecetzione a custas est cussa chi ponet a cunfrontu s’euskera cun s’aquitanu antigu faeddadu in sas regiones deretu prus a nord de sos Paisos bascos e de custu ant agatadu solu pagas iscritziones funebres.
Como b’at sa tendentzia a credere chi s’euskera est s’unica limba bia de una familia de limbas faeddadas in s’Europa otzidentale chi s’est isperdia belle de su totu cun sas invasiones barbaricas a cumintzare de su seculu XIII A.C.
Custa limba est classificada comente limba isulada, duncas una limba chi non tenet perunu ligamene cun sas ateras limbas.
Est istadu osservadu chi su bascu at pagu prus a mancu su 10% de accordos linguistìcos cun sos dialettos berberos de su nord-Africa e pagu pru a mancu su 6% cun sas limbas caucasicas settentrionales, chi at dadu assimigios cun limbas de substradu pre-afro-asiaticas e cun sas limbas caucasicas settentrionales.
Dae pagu s’est affirmande sa teoria chi narat chi su bascu est sa propagine otzidentale de s’antiga familia linguìstica dene-caucasica, chi paret chi esseret difusa in Eurasia e in nord America e podet essere finas in nord-Africa (comente su guanciu, faeddadu dae sos antigos autoctonos de sas Canarias) in s’8000 A.C.
Custu fatu est cunfirmadu in parte dae sos istudios geneticos.
Dae sa paràula “euskera” derivant totus sos nùmenes chi ant fatu connoschere sos bascos e sas terras issoro.
teresina
Nessun commento:
Posta un commento